TARBIYA JARAYONINING PSIXOLOGIK ASOSLARI .
Keywords:
Tarbiya, tarbiya jarayoni, psixologik asos, shaxs rivoji, shaxs shakllanishi, psixik jarayonlar, idrok, sezgi, tafakkur, xotira, emotsiya, hissiyot, iroda, motivatsiya, ehtiyoj, qiziqish, ichki motivlar, tashqi motivlar, ijtimoiy muhit, ijtimoiylashuv, oila tarbiyasi, maktab tarbiyasi, pedagogika, pedagogik jarayon, pedagogik faoliyat, psixologik yondashuv, tarbiyaviy ta’sir, ta’lim va tarbiya uyg‘unligi, psixologik mexanizmlar, pedagogik texnologiyalar, emotsional rivojlanish, irodaviy sifatlar.Abstract
Mazkur ilmiy maqolada tarbiya jarayonining psixologik asoslari kompleks tarzda tahlil qilinadi hamda uning shaxs rivojidagi o‘rni chuqur ilmiy yondashuv asosida yoritiladi. Tarbiya insonning ijtimoiylashuvi, dunyoqarashi, axloqiy qadriyatlari va xulq-atvorini shakllantiruvchi muhim omil sifatida qaraladi. Ushbu jarayon psixologik jihatdan shaxsning ichki mexanizmlari — motivatsiya, ehtiyojlar, qiziqishlar, emotsional holatlar va irodaviy sifatlar bilan uzviy bog‘liq ekanligi asoslab beriladi. Maqolada tarbiya jarayonining psixologik mohiyati, uning tarkibiy komponentlari idrok, tafakkur, xotira, emotsiya, iroda va ularning o‘zaro ta’siri ilmiy asosda tahlil etiladi. Shuningdek, shaxsning individual-psixologik xususiyatlari, yosh davrlariga xos rivojlanish qonuniyatlari hamda ijtimoiy muhitning ta’siri alohida e’tibor markazida bo‘ladi. Tarbiya jarayonida ichki va tashqi motivlarning o‘rni, ularning shaxs faoliyatiga ta’siri ham batafsil yoritiladi. Tadqiqot natijalari shuni ko‘rsatadiki, tarbiya jarayoni faqat tashqi ta’sirlar yig‘indisi emas, balki shaxsning ichki faolligi, o‘zini anglash darajasi va psixik rivojlanish qonuniyatlari bilan chambarchas bog‘liq murakkab tizimdir. Shu bois, tarbiya jarayonini samarali tashkil etish uchun psixologik yondashuvlarni chuqur o‘rganish va amaliyotda qo‘llash muhim ahamiyat kasb etadi. Mazkur maqola pedagoglar, psixologlar, tadqiqotchilar hamda ta’lim sohasi mutaxassislari uchun nazariy va amaliy ahamiyatga ega bo‘lib, tarbiya jarayonini takomillashtirishga xizmat qiladi.
References
Karimov, I. A. (2008). Yuksak ma’naviyat – yengilmas kuch (45–52-betlar). Toshkent: Ma’naviyat.
Vygotskiy, L. S. (1982). Psixologiya rivojlanishi (112–130-betlar). Moskva: Pedagogika.
Rubinshteyn, S. L. (1973). Umumiy psixologiya asoslari (67–89-betlar). Moskva: Nauka.
Leontyev, A. N. (1975). Faoliyat, ong, shaxs (90–105-betlar). Moskva: Politizdat.
Davletshin, M. G. (2005). Umumiy psixologiya (120–140-betlar). Toshkent: O‘qituvchi.
G‘oziev, E. G‘. (2010). Psixologiya (55–78-betlar). Toshkent: Universitet.
Hasanboyev, J. (2018). Pedagogika (33–60-betlar). Toshkent: Fan va texnologiya.
Podlasiy, I. P. (2010). Pedagogika (150–175-betlar). Moskva: Vlados.
