TIJORAT BANKLARIDA AKTIVLARNING QADRSIZLANISHI VA UNING HISOBINI TAKOMILLASHTIRISH (“ASAKABANK” ATB MISOLIDA)
Keywords:
tijorat banklari, aktivlarning qadrsizlanishi, kredit riski, MHXS, IFRS 9, rezervlash siyosati, Asakabank, moliyaviy hisobot, audit, kutilayotgan zarar modeli.Abstract
Mazkur maqolada tijorat banklari faoliyatida aktivlarning qadrsizlanishi tushunchasi, uning moliyaviy barqarorlikka ta’siri va hisobini xalqaro standartlar asosida tashkil etish muammolari tahlil qilingan. Xususan, MHXS (IFRS 9) talablariga muvofiq aktivlarning qadrsizlanishini baholashda kutilayotgan zarar modeli, kredit risklarini tasniflash va rezervlash siyosatining ahamiyati yoritilgan. “Asakabank” ATB misolida 2020–2024-yillarda kredit portfeli hajmi, qadrsizlangan aktivlar ulushi va rezerv ajratish jarayoni o‘rganilib, mavjud muammolar aniqlangan. Yevropa banklari tajribasi bilan taqqoslash asosida aktivlarning qadrsizlanishini hisoblashda prognozli yondashuvlar, raqamli texnologiyalar va mustaqil audit mexanizmlarini keng joriy etish bo‘yicha takliflar ishlab chiqilgan. Tadqiqot natijalari tijorat banklarida aktivlarning qadrsizlanishi bilan bog‘liq xavflarni kamaytirish, moliyaviy hisobotlarning shaffofligini oshirish va investorlar ishonchini mustahkamlashga xizmat qiladi.
References
Xolmurodov, X. (2019). Tijorat banklarida kredit portfelining qadrsizlanishini baholash metodlari. Toshkent: Iqtisodiyot.
Abdullayev, S. (2021). MHXS asosida bank aktivlari qadrsizlanishini hisoblash muammolari va yechimlari. Moliyaviy Hisobot, 2(3), 45–52.
Karimova, D. (2023). Bank aktivlarining qadrsizlanishi va audit nazorati. Buxgalteriya va Audit, 7(2), 67–74.
Ivanov, V. (2018). IFRS 9 v Rossii: problemy i perspektivy. Finansy i Kredit, 24(9), 14–20.
Petrova, A. (2020). Rezervirovanie po kreditam: novye podkhody i praktika. Bankovskoe Delo, 6(11), 31–39.
Schmidt, M. (2019). Asset impairment under IFRS 9: Evidence from EU banks. European Accounting Review, 28(4), 601–625.
Hoffmann, P. (2021). Stress testing and credit risk assessment in the European banking sector. Journal of Financial Stability, 50, 100–112.
Zhang, L. (2020). Credit risk modeling and expected credit loss in Chinese banks. Asian Finance Review, 12(5), 83–97.
Park, K. (2022). Digital transformation in credit risk management: Evidence from Korea. Journal of Asian Economics, 76, 55–68.
Williams, J. (2017). Transparency and audit in US banks’ asset impairment. Accounting Horizons, 31(2), 145–160.
Brown, T. (2021). Expected credit loss model: US banking experience. Journal of Accounting and Finance, 34(3), 212–228.
OECD. (2022). Financial stability and asset impairment in emerging markets. Paris: OECD Publishing.
Markaziy bank. (2024). O‘zbekiston Respublikasi bank tizimida MHXS joriy etilishi bo‘yicha hisobot. Toshkent.