BO'LAJAK BOSHLANG'ICH SINF O'QITUVCHILARINING RAQAMLI SAVODXONLIGINI RIVOJLANTIRISHDA ELEKTRON DIDAKTIK TA'MINOTINING O'RNI
Keywords:
raqamli savodxonlik, elektron didaktik ta'minot, LMS, elektron darslik, multimedia resurslar, sun'iy intellekt, boshlang'ich ta'lim, pedagogik texnologiyalar.Abstract
Ushbu maqolada bo'lajak boshlang'ich sinf o'qituvchilarining raqamli savodxonligini rivojlantirishda elektron didaktik ta'minotining o'rni ilmiy-tahliliy jihatdan o'rganilgan. Raqamli savodxonlik axborot, kommunikativ va texnologik kompetensiyalar majmuasi sifatida talqin qilinib, uning tarkibiy komponentlari batafsil yoritilgan. Elektron didaktik ta'minot tushunchasi, uning asosiy turlari — elektron darsliklar, ta'limni boshqarish tizimlari (LMS), multimedia resurslar, interaktiv mashqlar va sun'iy intellekt asosidagi platformalar — pedagogik imkoniyatlari nuqtai nazaridan tahlil qilingan. Maqolada zamonaviy xorijiy davlatlar — AQSH, Finlandiya, Janubiy Koreya va Estoniya — tajribasidan kelib chiqqan holda solishtirib-tahliliy yondashuv qo'llanilgan. Elektron didaktik vositalar funksiyalarini tizimli ko'rsatuvchi jadval taqdim etilgan. O'zbekiston oliy pedagogika ta'limida mavjud muammolar aniqlanib, ularning ilmiy asoslangan yechimlari ko'rsatilgan. Tadqiqot shuni ko'rsatadiki, elektron didaktik ta'minot maqsadli va tizimli tarzda joriy etilganda bo'lajak o'qituvchilarning raqamli savodxonligini kompleks rivojlantirishga xizmat qiladi.
References
Redecker, C., & Punie, Y. (2019). European Framework for the Digital Competence of Educators: DigCompEdu. Publications Office of the European Union. https://doi.org/10.2760/159770
O'zbekiston Respublikasi. (2022). 2030-yilgacha bo'lgan davrda O'zbekiston Respublikasida ta'lim va fan sohasini rivojlantirish konsepsiyasi. Toshkent: O'zbekiston Respublikasi Prezidenti Administratsiyasi.
Azimov, E. G., va Tursunov, R. A. (2023). Raqamli savodxonlik va elektron ta'lim vositalarining pedagogikada qo'llanilishi. Pedagogika va psixologiya, 5(3), 18–31.
Gilster, P. (1997). Digital literacy. Wiley. [Cited in contemporary literature as foundational work on digital literacy.]
Niemi, H., & Multisilta, J. (2021). Digital storytelling promoting twenty-first century skills and student engagement. Technology, Pedagogy and Education, 30(4), 451–468. https://doi.org/10.1080/1475939X.2021.1908274
Vuorikari, R., Kluzer, S., & Punie, Y. (2022). DigComp 2.2: The Digital Competence Framework for Citizens. Publications Office of the European Union. https://doi.org/10.2760/115376
Mishra, P., & Koehler, M. J. (2006). Technological pedagogical content knowledge: A framework for teacher knowledge. Teachers College Record, 108(6), 1017–1054. https://doi.org/10.1111/j.1467-9620.2006.00684.x [Seminal framework, updated in recent meta-analyses]
Prensky, M. (2001). Digital natives, digital immigrants. On the Horizon, 9(5), 1–6. [Contemporary critiques reviewed in: Kirschner, P. A., & De Bruyckere, P. (2017). Computers & Education, 114, 135–142.]
Xasanov, A. X., va Rahimova, G. T. (2023). Elektron didaktik ta'minotning oliy ta'lim tizimidagi o'rni. Uzluksiz ta'lim jurnali, 6(2), 22–35.
Garrison, D. R. (2022). E-learning in the 21st century: A community of inquiry framework for research and practice (4th ed.). Routledge. https://doi.org/10.4324/9781003081081
Deterding, S., Dixon, D., Khaled, R., & Nacke, L. (2011). From game design elements to gamefulness. Proceedings of the 15th MindTrek Conference (pp. 9–15). ACM. [Updated applications reviewed in: Sailer, M., et al. (2021). Computers & Education, 162, 104065.]
Tiigrihüpe Foundation. (2022). Digital competence of Estonian teachers: Annual report 2021-2022. Tallinn: Tiger Leap Programme.
Mayer, R. E. (2021). Multimedia learning (3rd ed.). Cambridge University Press. https://doi.org/10.1017/9781316941355
Zawacki-Richter, O., Marín, V. I., Bond, M., & Gouverneur, F. (2019). Systematic review of research on artificial intelligence applications in higher education. International Journal of Educational Technology in Higher Education, 16(1), 39. https://doi.org/10.1186/s41239-019-0171-0
Kim, H., & Lee, M. (2022). Smart education policy and digital textbook adoption in Korean primary schools. Asia Pacific Education Review, 23(2), 211–225. https://doi.org/10.1007/s12564-022-09745-6
