ILK ÒSPIRINIK DAVRIDA PSIXIK RIVOJLANISH XUSUSIYATLARI
Keywords:
ilk o‘spirinlik davri, psixik rivojlanish, jismoniy yetilish, kognitiv rivojlanish, emotsional beqarorlik, ijtimoiy mustaqillik, shaxsiyat shakllanishi, kasb tanlash, o‘z-o‘zini anglash, motivatsiya, tengdoshlar ta’siri, pedagogika, psixologiya.Abstract
Ushbu maqolada ilk o‘spirinlik davrida (15–18 yosh) psixik rivojlanishning asosiy xususiyatlari tahlil qilinadi. Davrning jismoniy yetilishining yakunlanishi, kognitiv qobiliyatlarning keskin o‘sishi (abstrakt va mantiqiy fikrlash), emotsional beqarorlik, ijtimoiy mustaqillikka intilish va shaxsiyatning shakllanishi kabi jihatlar batafsil yoritilgan. Maqola L.I. Bojovich, J. Piaget va E. Erikson kabi psixologlarning nazariyalariga asoslanib, biologik, ijtimoiy-madaniy va shaxsiy omillarning ta’sirini ko‘rib chiqadi. Ilk o‘spirinlik davrida o‘quv va mehnat faoliyatining uyg‘unlashuvi, kasb tanlash, tengdoshlar va oila bilan munosabatlarning o‘zgarishi psixik rivojlanishning markaziy masalalaridir. Tadqiqot natijalari ota-onalar, pedagoglar va psixologlarga yoshlarni barkamol shaxs sifatida tarbiyalashda amaliy yordam beradi.
References
Bozhovich, L. I. (1968). Lichnost i yeyo formirovanie v detskom vozraste (45–70-betlar). Moskva: Prosveshcheniye.
Piaget, J. (1994). Izbrannoye: Psixologicheskiye trudy (60–90-betlar). Moskva: Pedagogika.
Erikson, E. (1996). Identichnost: Yunost i krizis (80–110-betlar). Moskva: Progress.
Obukhova, L. F. (2011). Vozrastnaya psixologiya (55–85-betlar). Moskva: Pedagogicheskoye obshchestvo Rossii.
Mukhina, V. S. (2010). Vozrastnaya psixologiya: Fenomenologiya razvitiya, detstvo, otrochestvo (90–120-betlar). Moskva: Akademiya.
Kon, I. S. (1982). Psixologiya ranney yunosti (40–65-betlar). Moskva: Prosveshcheniye.
Xaydaraliyevna, A. F. (2021). O‘spirinlik davrining psixologik xususiyatlari (12–20-betlar). CyberLeninka.
Rustamov, M. I. (2023). Ilk o‘spirinlik yoshining psixologik xususiyatlari (25–35-betlar). Yangi O‘zbekiston pedagogi axborotnomasi.
